Pierwsze słowa, zdania i pytania zadawane z dziecięcą ciekawością to momenty, na które rodzice czekają z ogromną uwagą. Kiedy jednak rozwój mowy nie przebiega tak, jak się spodziewali, szybko pojawiają się wątpliwości. Czy dać dziecku jeszcze trochę czasu, czy od razu umówić konsultację? A jeśli konsultację, to logopeda czy neurologopeda będzie właściwym adresem?
Oba określenia brzmią podobnie, natomiast zakres pracy tych specjalistów nie jest identyczny. Dlatego warto wiedzieć, czym różnią się te specjalizacje i do kogo zwrócić się w konkretnej sytuacji.
W Akademii Przedszkolaka Montessori dzieci, które potrzebują dodatkowej pomocy w rozwoju, mogą korzystać ze wsparcia specjalistów. Obejmuje ono między innymi zajęcia logopedyczne realizowane w ramach kształcenia specjalnego. To istotna część codziennej opieki, ponieważ im wcześniej zauważymy trudność, tym szybciej możemy pomóc dziecku.
Logopeda zajmuje się mową, wymową i komunikacją. Uczy dziecko prawidłowo wymawiać głoski oraz budować wypowiedzi. Neurologopeda ma natomiast dodatkowe przygotowanie do pracy z dziećmi, u których trudności wynikają z funkcjonowania układu nerwowego lub aparatu mowy: z napięcia mięśniowego, problemów z połykaniem albo opóźnionego rozwoju mowy. W praktyce neurologopeda szuka przyczyny głębiej.
Co istotne, jedna specjalizacja nie jest „lepsza” od drugiej. Obie odpowiadają po prostu na inne rodzaje trudności.
Logopeda diagnozuje i prowadzi terapię zaburzeń związanych z mową, wymową oraz komunikacją. Pomaga dzieciom, które mają trudność z prawidłowym wymawianiem głosek, budowaniem wypowiedzi lub rozumieniem języka.
Do logopedy warto zgłosić się na przykład wtedy, gdy przedszkolak nadal nie wymawia niektórych głosek albo zastępuje je innymi dźwiękami. Podobnie jest wtedy, gdy mówi bardzo niewyraźnie lub ma problem z tworzeniem dłuższych wypowiedzi.
Rozwój mowy zaczyna się jednak znacznie wcześniej niż w chwili wypowiedzenia pierwszego słowa. Duże znaczenie mają już kontakt wzrokowy, reakcja na głos, naśladowanie dźwięków, używanie gestów oraz sama chęć komunikowania swoich potrzeb.
Właśnie dlatego warto przyglądać się dziecku podczas zwykłych, codziennych sytuacji. Czasem drobne sygnały, zauważone wystarczająco wcześnie, pozwalają rozpocząć działania, które ułatwią mu dalszy rozwój.
Neurologopeda pracuje z dziećmi, u których trudności z mową mogą wynikać z funkcjonowania układu nerwowego, rozwoju psychoruchowego lub zaburzeń wpływających na pracę aparatu mowy.
Taki specjalista często pomaga dzieciom z trudnościami w zakresie napięcia mięśniowego, połykania, oddychania oraz koordynacji ruchów potrzebnych do mówienia. Zajmuje się także komunikacją zaburzoną z powodu innych trudności rozwojowych.
Konsultacja neurologopedyczna bywa szczególnie potrzebna w przypadku dzieci w spektrum autyzmu, z afazją, z opóźnionym rozwojem mowy, z zespołami genetycznymi lub po przebytych urazach neurologicznych.
Nie znaczy to jednak, że neurologopeda pracuje wyłącznie z dziećmi z poważnymi zaburzeniami. Niekiedy jego wiedza pozwala po prostu dokładniej rozpoznać źródło problemu i lepiej dopasować terapię.
Wielu rodziców zastanawia się, czy nie lepiej jeszcze poczekać. Każde dziecko rozwija się oczywiście we własnym tempie, ale niektórych sygnałów nie warto bagatelizować. W praktyce pytanie, czy potrzebny jest logopeda czy neurologopeda, rozstrzyga się na podstawie tego, co konkretnie niepokoi.
Zwykle wystarczy konsultacja logopedyczna, jeśli dziecko:
Warto natomiast pomyśleć o neurologopedzie, jeśli dziecko:
Przy braku reakcji na imię warto dodatkowo sprawdzić słuch. To pierwsza rzecz, którą wyklucza się przed dalszą diagnozą.
W przypadku przedszkolaków bardzo pomocne są również obserwacje nauczycieli. Każdego dnia widzą oni dziecko podczas zabawy, rozmów, zajęć i kontaktów z rówieśnikami. Dzięki temu zauważają zachowania, które nie zawsze pojawiają się w domu. Więcej o tym, kiedy warto umówić wizytę u logopedy, pisaliśmy osobno.
Dobra terapia logopedyczna nie sprowadza się do wielokrotnego powtarzania trudnych głosek. W wieku przedszkolnym najlepiej sprawdza się nauka prowadzona w naturalny sposób: przez zabawę, ruch oraz aktywności, które naprawdę przyciągają uwagę dziecka.
W podejściu Montessori szczególne znaczenie ma dostrzeganie indywidualnych potrzeb każdego dziecka. Metoda ta opiera się przede wszystkim na samodzielności, uważnej obserwacji i wspieraniu rozwoju zgodnie z tempem konkretnego dziecka. Więcej o jej założeniach przeczytacie na stronie metody Montessori.
Takie podejście dobrze współgra z pracą specjalistów. Dziecko nie jest bowiem postrzegane jedynie przez pryzmat trudności. Równie ważne są jego mocne strony, zainteresowania i możliwości, które warto rozwijać.
Rodzic nie musi samodzielnie rozstrzygać, który specjalista będzie odpowiedni. Dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja połączona z dokładną diagnozą. Na jej podstawie specjalista określi możliwe przyczyny trudności i zaproponuje najlepszą formę pomocy.
Czasem wystarczą regularne zajęcia logopedyczne wspierające prawidłową wymowę. W innych przypadkach potrzebna będzie natomiast konsultacja neurologopedyczna oraz współpraca kilku specjalistów.
Podsumowując, nie warto porównywać dziecka z rówieśnikami ani odkładać konsultacji, jeśli jego rozwój budzi niepokój. Wczesne wsparcie daje bowiem więcej możliwości rozwijania komunikacji, samodzielności oraz pewności siebie. Listę specjalistów w waszej okolicy znajdziecie też na stronie Polskiego Związku Logopedów.
W Akademii Przedszkolaka Montessori nad rozwojem dzieci czuwa zespół nauczycieli i specjalistów, wśród których znajdują się logopedzi, pedagodzy specjalni, terapeuci oraz psycholog. Dzięki temu pomoc dopasowujemy do rzeczywistych potrzeb każdego dziecka.
Nie wiecie, czy waszemu dziecku potrzebny jest logopeda czy neurologopeda? Napiszcie do nas albo umówcie się na wizytę w przedszkolu.